واسط کاربر

واسط کاربر
واسط کاربر(به انگلیسی: User Interface و به اختصار: UI) یک میانجی بین انسان و ماشین (دستگاه) است که امکان استفاده از ماشین را برای انسان فراهم می‌کند. واسط کاربر، بخش دیدنی و قابل لمس یک ابزار است که کاربر مستقیماً با آن سر و کار دارد. این اصطلاح را میانای کاربر،میانجی کاربر و رابط کاربر هم ترجمه کرده‌اند.

هر واسط کاربر، به دو سازوکار اساسی مجهز است:
درو‌ن‌داد؛ کاربر از طریق واسط کاربر، به ماشین فرمان می‌دهد.
برون‌داد؛ ماشین از دریچه واسط کاربر، به دستورات کاربر، پاسخ و عکس‌العمل نشان می‌دهد.
در این حالت اصطلاحاً می‌گویند که کاربر و واسط کاربر، با یکدیگر تعامل دارند.

واسط کاربر در رایانه‌ها
در فرهنگ رایانه، واسط کاربر عبارت است از تمام مجاری اطلاعاتی (Information Channels) که امکان ارتباط (Communication) بین کاربر و رایانه را فراهم می‌کنند. یک واسط کاربر ابتدائی، معمولاً از منوها، پنجره‌ها، صفحه‌کلید و ماوس تشکیل شده است. به علاوه، صداهایی هم که رایانه آنها را تولید می‌کند، جزئی از واسط کاربر محسوب می‌شوند.

طبقه‌بندی واسط کاربر
انواع واسط کاربر از نظر ماهیت:
واسط کاربر سخت‌افزاری؛ مثل ماوس، صفحه‌کلید، میکروفون، بلندگو و...
واسط کاربر نرم‌افزاری؛ مثل منوها، پنجره‌ها، آیکون‌ها، و...
انواع واسط کاربر از نظر عملکرد:
واسط خط فرمانی-اگر کاربر فرمان‌هایی را در صفحه‌کلید وارد کرده و برنامه نیز با عملکرد خاصی به آنها پاسخ دهد، گفته می‌شود که برنامه مزبور یک واسط خط فرمانی دارد.
واسط گزینشی-اگر فرمان‌ها از طریق فهرست‌های گزینشی (منوها) در اختیار کاربر قرار گیرند، به رابط مزبور، رابط گزینشی گفته می‌شود.
واسط گرافیکی کاربر-برنامه‌ای که اطلاعات را به طور گرافیکی نشان داده و برای برقراری رابطه با کاربر به یک وسیله اشاره‌ای نیاز داشته باشد، گفته می‌شود که یک واسط گرافیکی کاربر دارد.

دسترسی‌پذیری وب
دسترسایی وب (Web Accessibility)، توانایی دستیابی آسان و استفاده‌ برابر از منابع جهانی داده ها و اطلاعات صفحه‌های وب برای همه کاربران، حتا کاربرانی‌ که به نوعی از معلولیت‌های انسانی رنج می‌برند. سایت های وبی که درست طراحی و ویرایش شده و بر مبنای استانداردهای وب برپا شده باشند، برای همه کاربران با هرگونه توانمندی جسمی، به گونه‌ای یکسان در دسترس خواهند بود. برای نمونه صفحه ‌ای از وب که با استانداردهای وب طراحی شده و کُد ابرمتن (html) آن درست نوشته شده باشد، پیوندهای آن (link) دارای نامگذاری نهفته در کُد، و تصویرهای آن (img) دارای 'متن های جایگزین تصویر' باشد، به کاربران نابینا کمک می‌کند تا با نرم‌افزارهای تبدیل متن به گفتار و یا سخت افزارهای تبدیل متن به خط بریل، بتوانند به داده‌های صفحه دسترسی داشته باشند.

نمونه دیگر صفحه‌های وب با متن های بزرگ و خوانا هستند که کاربران با مشکل بینایی اندک را در امر دسترسایی به داده‌های وب یاری می‌دهند، یا پیوندهایی که زیرشان خط کشیده شده (underline) و با متن اصلی فرق دارند، کاربرانی که مشکل کور رنگی دارند را یاری می‌دهند. نمونه‌های بیشتری پیرامون گفتار دسترسایی وب وجود دارد، صفحه‌ای که کُد آن درست و استاندارد نوشته شده باشد، پیوندهایش را می‌توان تنها با صفحه کلید، یا دستگاه‌های ساخته شده برای کاربران ناتوان جسمی رهبری کرد. یا تکه فیلم هایی که زیر کادر نمایش آنها متن یا نشانهای گرافیکی وجود دارد، کاربران ناشنوا و دسته دیگری که مشکل شنوایی دارند را توانمند می‌کنند. همچنین متن هایی که مرتب و خوانا نوشته شده و با تصویرسازی و عکس همراه باشند، دسترسی به محتوای وب را برای کاربرانی که مشکل دیسلکسیا (Dyslexia) و مشکل فراگیری دارند، آسان تر می‌کنند. هنگامی که طراحی سایت بر پایه‌های دسترسایی استوار شده و بر همان مبنا به روز شود، هیچ یک از مشکلهای بالا رخ نداده و در نتیجه اش دسترسی به محتوای اینترنت برای همه کاربران اسان خواهد بود.

فناوری های کمکی، برای مرور وب
کاربرانی که ناتوانی های جسمی و ذهنی دارند، با سود جستن از فن آوری های زیر، وب را مرور می‌کنند:
نرم افزارهای صفحه خوان: هرآنچه بر سطح نمایشگر رایانه نوشته شده را برای فرد می خواند، برای نمونه صفحه وب. کد های وب نااستاندارد این نرم افزار را گمراه می‌کنند.
ترمینال بریل: دستگاهی که هر آنچه بر روی صفحه نمایشگر می‌آید را به خط بریل برجسته می سازد و به صفحه کلیدی به خط بریل برای نابینایان وصل شده.
نرم افزارهای بزرگنمایی: بخشی از صفحه را به گونه‌ای بزرگتر نمایش می‌دهند، تا کاربرانی که بینایی اندک دارند بتوانند آنرا بخوانند.
نرم افزارهای تشخیص صدا: با گفتن فرمانهایی، این نرم افزار آنها را به رایانه فرستاده و به خواسته کاربر کارهایی را انجام می‌دهد، همچنین گفتار را به متنی با دستور زبان درست در رایانه می‌نویسد. برای کاربرانی که مشکل استفاده از موش و صفحه کلید دارند.
پوشش های صفحه کلید: برای روان تر ساختن کار تایپ بر روی صفحه کلید.

راهنمای طراحی محتوای وب دسترسا تر
در سال ۱۹۹۹ میلادی، گروه دسترسایی وب (WAI) وابسته به کنسرسیوم جهانی وب، نسخه نخست راهنمای کلی و خط کشی های زیربنایی دسترسایی وب (WCAG 1.0) را انتشار دارد. این راهنما اکنون در همه جهان به عنوان راهنمای کلی و خط کشی زیر بنایی دسترسایی در وب پذیرفته شده است. از سال ۲۰۰۳ تاکنون این گروه بر روی نسخه دوم (WCAG 2.0) این راهنما کار می‌کند که اکنون گامهای واپسین خود را برای به روز بودن، و همگام بودن با استانداردهای صنعتی می پیماید.

دسترسایی وب و دولت‌ها
قانونها و قراردادهای مربوط به دسترسایی وب، در کشورهای کانادا، فیلیپین، انگلستان، اسپانیا، استرالیا، سوئد و ایرلند پذیرفته شده و در شماری از این کشورها، برای همه دستگاه‌ها و نهادهای کشوری ضروری است. در کانادا برای نمونه، همه دستگاهای فدرال مجبورند قانونهای مربوط به دسترسایی وب و گونه نمایش سایت وب خود را همانند راهنمای کنسرسیوم وب رعایت کنند. افزون بر آن، شماری از این کشورها قانونهای محلی خود را نیز به این راهنما افزوده اند.

صفحه اصلی (وب)
در فرهنگ طراحی وب، صفحهٔ اصلی (به انگلیسی: Homepage یا Home Page) مهمترین صفحهٔ یک وب‌گاه است که دروازهٔ ورود به قسمت‌های دیگر وب‌گاه محسوب می‌شود. در زبان فارسی، این صفحه را با عناوین دیگری چون صفحه اول، صفحه نخست، صفحه آغازین، خانه، و سراصفحه هم نامگذاری کرده‌اند.

در صفحهٔ اصلی، معمولاُ گلچینی از مطالب بخش‌های دیگر سایت قرار داده می‌شود تا کاربر به بازدید از بخش‌های دیگر ترغیب شود. صفحهٔ اصلی، همچنین بیشترین ترافیک را نسبت به سایر صفحات متحمل می‌شود.

ورودی صوتی
ورودی‌های آوایی فرمان‌های گفتاری هستند که یک رایانه می‌تواند با استفاده از تکنولوژی تشخیص صدا به فرمان‌های اجرایی تبدیل نماید و یا با استفاده از یک میکروفون در سندها بگنجاند.